Maska gazowa to indywidualne urządzenie, przylegające do twarzy i wykonane z gumy, silikonu lub innych materiałów, służące do ochrony dróg oddechowych, oczu i skóry twarzy przed działaniem bojowych środków trujących, pyłów radioaktywnych a także bakterii i wirusów chorobotwórczych. Maska przeciwgazowa ma zastosowanie militarne dla ochrony przed atakami z użyciem broni chemicznej, w przemyśle chemicznym, dla ochrony przed lotnymi zanieczyszczeniami przemysłowymi oraz górnictwie i pożarnictwie.

• Maski filtracyjne, które oczyszczają skażone powietrze za pomocą filtrów, filtropochłaniaczy albo pochłaniaczy.
• Maski izolacyjne (np. o zastosowaniu medycznym), w których sprężone w wysokociśnieniowej butli powietrze doprowadzane jest do maski elastycznymi przewodami lub regenerowane na drodze reakcji z odpowiednimi substancjami chemicznymi.

Historia

Najwcześniejsze patenty na maski przeciwgazowe pojawiły się ok. 1887. Już w 1799 maski przeciwgazowe wprowadził do użytku w kopalniach Aleksander von Humboldt, wówczas pracujący w przemyśle wydobywczym jako pruski inżynier górnictwa. W początkowym okresie I wojny światowej żołnierze armii kanadyjskiej wykorzystywali polowe środki doraźne w celu ochrony przed niemieckimi atakami z użyciem chloru - zwykle ochraniali drogi oddechowe szmatami nasączonymi moczem, trzymając je przy twarzy podczas ataku gazowego.

Pierwsze proste konstrukcje funkcjonalnych masek opracowano na początku XX wieku, w 1912 amerykański wynalazca Garret A. Morgan stworzył, a następnie w 1914 opatentował, urządzenie złożone z wełnianego kaptura z którego wystawały elastyczne węże zwisające do ziemi, umożliwiając oddychanie powietrzem które w założeniach miało być mniej zanieczyszczone niż znajdujące się powyżej gruntu opary gazu. Rolę filtra spełniały umieszczone u wlotu węży wilgotne gąbki. Morgan zyskał uznanie w 1916, kiedy to jego brat wraz z dwoma ochotnikami, wyposażeni w maski jego konstrukcji uratowali wielu ludzi znajdujących się w wypełnionych szkodliwymi oparami i dymem tunelach znajdujących się pod Jeziorem Erie, na terenie elektrowni wodnej w Cleveland.

W roku 1915 brytyjski oficer dr. Cluny MacPherson, pełniący funkcję doradcy wojskowego do spraw gazów trujących w Królewskim Regimencie Nowofundlandzkim, opracował w czasie służby pod Gallipoli konstrukcję opartą o hełm należący do pochwyconego więźnia z nieprzyjacielskiej armii. Hełm pełnił rolę stelaża lub ramy, do której przymocowana była osłona wykonana z materiału, ze szklanymi okularami służącymi do obserwacji. Materiał nasączony był związkiem chemicznym absorbującym często używany w atakach chemicznych chlor. Urządzenie MacPhersona było pierwszym ogólnym rozwiązaniem kwestii przeciwdziałania atakom z użyciem gazu trującego w armii brytyjskiej.

Pierwszą działającą maskę przeciwgazową z pochłaniaczem węglowym opracował w 1915 rosyjski chemik Nikołaj Dimitrijewicz Zielińskij. W czasie I wojny światowej używano jej przeciwko niemieckim atakom z użyciem broni chemicznej. W 1916 maska ta została zaakceptowana przez państwa ententy jako stały element uzbrojenia armii. Obecnie jest to najbardziej popularny typ maski przeciwgazowej na świecie.

Budowa

Typowa maska filtracyjna składa się następujących elementów :

• Część twarzowa - zwykle wykonana z gumy lub silikonu, posiadająca otwory do patrzenia wykonane z przeźroczystego materiału, zawory wdechowy i wydechowy oraz gwint umożliwiający podłączenie odpowiedniego pochłaniacza. Nowoczesne konstrukcje masek mają często podwójny zawór wydechowy, aby uniemożliwić zasysanie skażonego powietrza w momencie rozpoczynania wdechu oraz membranę umożliwiającą komunkację głosową (np. maski wojskowe). Innym udogodnieniem są złącza umożliwiające spożywanie płynów, zwykle przy użyciu specjalnie przystosowanych manierek lub camelbaków.
• Torba przeznaczona do przechowywania i transportu maski oraz dodatkowego wyposażenia, np. stosowanych w zimie wkładek zabezpieczających przed szronem lub zestawu odkażającego.
• Pochłaniacz lub filtropochłaniacz - element mocowany na dole maski, wykonany z cienkiej blachy lub tworzywa sztucznego, uformowany w kształcie płaskiej lub podłużnej walcowatej puszki. Filtropochłaniacze najczęściej są zintegrowane z częścią twarzową maski, przykręca się je do gwintu lub mocuje za pomocą specjalnych zamocowań. Większe filtropochłaniacze, podczas użytkowania znajdujące się w torbie, przyłącza się do maski za pomocą giętkiej karbowanej rury.

Typowa maska gazowa izolacyjna z chemicznym źródłem tlenu składa się z następujących elementów:

• części twarzowej połączonej z karbowaną rurą łączącą. Część twarzowa maski tego rodzaju nie posiada żadnych zaworów.
• pochłaniacza regeneracyjnego, wypełnionego przeważnie nadtlenkami sodu lub potasu i zaopatrzonego w specjalne urządzenie inicjujące.
• worka oddechowego wykonanego z nieprzepuszczalnej, nagumowanej tkaniny, zaopatrzonego w zawór usuwający nadmiar tlenu. Worek w niektórych modelach masek ma kształt toroidalny i jest zakładany na szyję użytkownika.
• torby do przenoszenia maski i dodatkowego wyposażenia

Działanie maski polega na tym, że w trakcie wydechu zużyte powietrze przechodzi przez pochłaniacz regeneracyjny, po czym gromadzi się w worku. Następnie, kiedy rozpoczyna się wdech powietrze wraca tą samą drogą do płuc użytkownika. Regeneracja powietrza wewnątrz pochłaniacza odbywa się przykładowo według reakcji:

4NaO₂ + 2CO₂ → 2Na₂CO₃ + 3O₂

4NaO₂ + 2H₂O → 4NaOH + 3O₂

Ponieważ reakcje są egzotermiczne, powietrze z pochłaniacza wychodzi podgrzane co wielu przypadkach jest niekorzystne. Charakterystyczną cechą masek tego rodzaju jest to, że raz zainicjowany pochłaniacz musi zostać zużyty bez żadnych przerw w pracy i nie wolno go wykorzystywać powtórnie.

Ze względu na fakt całkowitej izolacji od otoczenia maska może być używana nawet przy bardzo wysokich stężeniach szkodliwych substancji a także w warunkach braku tlenu w otaczającej atmosferze. Ponadto niektóre typy masek izolacyjnych przystosowane są do pracy pod wodą na głębokości do kilku metrów.

Źródło wikipedia.pl

Krajowi producenci sprzętu ochronnego

Faser S. A. Fabryka Sprzętu Ratunkowego i Lamp Górniczych
ul. Nakielska 42/44, 42-600 Tarnowskie Góry, tel. (032) 285 0777
e-mail: faser@faser.com.pl

Filter-Service ul. Sadowa 7A, 95-100 Zgierz
tel. (+48 42) 717 1976, 717 1978 fax (+48 42) 717 1515
e-mail: filter@filter.zgierz.pl

Maskpol S.A. Przedsiębiorstwo Sprzętu Ochronnego
Konieczki 42-140 Panki, tel. (0 pref. 34) 317 9822
fax (0 pref 34) 317 9831, email: maskpol@maskpol.com.pl

Ravimed Sp. z o.o. Zakład Produkcji Sprzętu Medycznego
ul. Polna 54, 05-119 Łajski k/Legionowa
tel/fax: (+48 22) 782 2167, 782 23 67, e-mail: ravimed@ravimed.com.pl

Secura B.C. producent ochron osobistych
email: secura@secura.com.pl

Dysytrybutorzy zagranicznego sprzętu ochronnego

3M Poland Sp.z.o.o al. Katowicka 117, Kajetany k/Warszawy, 05-830 Nadarzyn
tel. (022) 739 6000, fax (022) 739 6001 Dystrybutorzy >>>

Anco Sp. z o.o ul. Kilińskiego 53, 80-452 Gdańsk
tel. (058) 557 3130 fax (058) 557 3118 email: zibi1@anco.com.pl

KrolPol (Dräger) Serby Stare 28, 67-200 Głogów
tel. (076) 833 1900 fax (076) 833 1329; e-mail: glogow@krolpol.com.pl Dystrybutorzy >>>

Msa-Auer Polska Sp z o.o. ul. Wschodnia 5A, 05-090 Raszyn k/Warszawy
tel. (022) 711 5000, fax (022) 711 5019; e-mail: biuro@msa-auer.com.pl Dystrybutorzy >>>

Procurator BHP ul. Wielki Rów 40B, 87-100 Toruń
tel. (056) 664 4044, 664 4045; email: procurator@procurator.com.pl

Swed-Polexi ul.Polna 67, 83-330 Żukowo
tel. (0-58) 681 8719 fax (0-58) 681 7223 email: bhp@swed-polexi.pl

---

 
Amerykanie z pewnością mają wiele powodów by poważnie myśleć o ochronie przed skutkami ataków terrorystycznych. Zobaczmy, co proponują w kwestii ochrony układu oddechowego. Komercyjny odpowiednik niniejszego skromnego serwisu. Najnowsze maski przeciwgazowe (SGE400 za $119 - cena porównywalna z dobrymi maskami produkcji krajowej)

 

 Za dodatkową opłata dostępne: urządzenie do pobierania płynów, ramki okularowe do szkieł korekcyjnych (!) - w tej masce można nosić przygotowane wcześniej u optyka okulary w specjalnej ramce, dodatkowe filtry, torby, rozwiązania dla dzieci, przenośne komory izolacyjne, kombinezony ochronne, kaptury ucieczkowe, preparaty jodowe i wiele innych! Podobne serwisy: Safer America, Micronel Safety, ProKI.org, Mine Safety Appliances Company - producent amerykańskich wojskowych masek przeciwgazowych, m. in. M17 (polska MP-4) oraz współczesnej Evolution 5000 (zobacz po polsku).

---

Ciekawe infomracje:

 

Wojskowy Instytut Chemii i Radiometrii (WIChiR):
WDROŻENIA!!!; Zakład Ochrony Dróg Oddechowych - Akredytacja Zakładu - normy i procedury badawcze; Zakład Ochrony Skóry, Środków dymnych i Zapalających

Wojskowy Instytut Higieny i Epidemiologii

Centralny Instytut Ochrony Pracy:
Materiały nt. ochrony indywidualnej przed czynnikami biologicznymi i chemicznymi

Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA): Bądź bardziej bezpieczny

Marynarka Wojenna RP: serwis ekologiczny: Instrukcja postępowania w przypadku wyłowienia amunicji chemicznej; Co zrobić, gdy na morzu lub na lądzie natrafisz na niebezpieczny materiał?; Ośrodek analizy skażeń; 30 Kompania Przeciwchemiczna w Świnoujściu; 55 Kompania Przeciwchemiczna w Rozewiu;

Największy katalog masek przeciwgazowych świata, historyczne / współczesne, wojskowe / cywilne. Język niemiecki, ale warto zajrzeć nawet dla samych fotogalerii. Autor: Johannes Möller

Przegląd Obrony Cywilnej: zwiastuny numerów
ul. Grzybowska 77, 00-844 Warszawa, skr. poczt. 108
tel. (0 pref. 22) 620 2044 w.427, fax. (0 pref. 22) 652 2695
e-mail: biuro@bellona.pl

Wydział Zarządzania Kryzysowego Lubuskiego Urzędu Wojewódzkiego; serwis wykonany bardzo starannie, jest nawet poziom promieniowania online: Co warto wiedzieć - sprzęt i środki ochronne

Wydział Zarządzania Kryzysowego Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie: Zaopatrzenie w sprzęt i środki ochrony indywidualnej ludności przed skażeniami;  Budowle ochronne województwa małopolskiego

 

 

 

 

 

 

 

 

 Żródło:  Niekomercyjny Serwis Społecznej Edukacji Obronnej © 2003.